1. Táo bón là gì?

Táo bón là khi số lần đại tiện ít hơn 3 lần/tuần và phải rặn gắng sức khi đại tiện. Đây là vấn đề đang ngày càng trở nên phổ biến trong xã hội hiện đại.

  1. Nguyên nhân táo bón là gì?

Táo bón cơ năng chiếm trên 95% các trường hợp. Các yếu tố ảnh hưởng gây táo bón cơ năng phổ biến nhất gồm:

  • Chế độ ăn uống không hợp lí: sử dụng đồ ăn nhanh, hàm lượng chất xơ thấp, uống ít nước…
  • Thói quen sinh hoạt không hợp lí: ăn uống thất thường, thường xuyên nhịn đại tiện, tư thế ngồi bệt khi đại tiện…
  • Tâm lý căng thẳng và lo lắng. Ở trẻ lứa tuổi bắt đầu đi học, táo bón thường do các yếu tố tâm lí: không dám xin đi vệ sinh do nhà vệ sinh bẩn…
  • Cơ thể suy nhược, hay gặp ở người già, phải nằm lâu làm giảm nhu động ruột và giảm trương lực cơ thành bụng.

Ngoài ra, táo bón còn là triệu chứng của nhiều bệnh lí như: u đại trực tràng, tăng áp lực nội sọ, tổn thương vùng cùng cụt, ngộ độc chì…

3

  1. Hậu quả của táo bón kéo dài là gì?

Nếu không điều trị sớm, táo bón có thể gây bệnh trĩ, nứt hậu môn, rách da quanh hậu môn gây chảy máu trực tràng, dần dẫn đến sa trực tràng. Ngoài ra, táo bón cũng làm tăng nguy cơ viêm ống hậu môn, hẹp hậu môn…

  1. Các phương pháp điều trị táo bón
  • Điều trị đặc hiệu: tùy theo nguyên nhân thực thể gây táo bón
  • Thay đổi chế độ ăn uống:
  • Tăng cường ăn nhiều chất xơ: như trái cây, rau quả…Hạn chế những loại thức ăn ít chất xơ: kem, các loại thịt, trứng…
  • Uống đủ nước: đặc biệt là mùa nắng nóng, khi hoạt động thể lực nhiều, sốt…Hạn chế uống trà đặc, cà phê hay loại nước có gas.
  • Thay đổi thói quen sinh hoạt:
  • Tư thế đi đại tiện: ngồi xổm, đảm bảo đầu gối cao hơn hông, người hơi cúi về phía trước và đặt khuỷu tay lên đầu gối.
  • Tập thói quen đi đại tiện đều đặn: nên tập đi đại tiện ngày 3 lần, mỗi lần khoảng 5-10 phút, vào những giờ nhất định trong ngày. Không nên nhịn lâu. Đối với trẻ em, không nên cho trẻ ngồi bô hay hố xí quá lâu.
  • Tăng cường vận động thể lực: đi bộ, chạy, hít thở bằng bụng… nhằm làm mạnh cơ bụng, tăng cường phản xạ đại tiện, tăng nhu động ruột.
  • Dùng thuốc điều trị táo bón: có nhiều loại thuốc để điều trị táo bón, tuy nhiên hiệu quả thường không cao và không nên sử dụng kéo dài vì có thể gây nhiều tác dụng không tốt đến đường ruột, gan, thận… Nghiên cứu cũng cho thấy, các thuốc nhuận tràng (Laxatives) không ảnh hưởng rõ rệt đến các triệu chứng đau bụng và chướng bụng, đồng thời, cũng làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng.

Trong khi thay đổi chế độ ăn uống và lối sống chỉ có tác dụng đến một phần bệnh nhân, các thuốc nhuận tràng sẵn có còn nhiều hạn chế, những năm gần đây, một số phương pháp mới ra đời an toàn và đem lại hiệu quả cao hơn. Các phương pháp mới bao gồm:

  • Máy giao thoa: Dùng 4 điện cực dán hoặc đặt lên bụng bệnh nhân để kính thích nhu động ruột bằng sóng điện giao thoa.
  • Máy kích điện hậu môn-trực tràng: kích điện để tăng co bóp cơ tại chỗ, kích thích bóng trực tràng gây phản xạ mót rặn giúp bệnh nhân muốn đại tiện và đại tiện được.
  • Máy tập phản hồi sinh học (Biofeedback): Áp dụng cho bệnh nhân táo bón do rối loạn vận động sàn chậu. Dựa trên biểu đồ co cơ, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn các bài tập phù hợp nhằm tăng sức mạnh cơ sàn chậu.

Hiệu quả của các phương pháp trên như thế nào?

Ở trẻ em mắc táo bón cơ năng, điều trị bằng máy giao thoa có hiệu quả ở khoảng 69% bệnh nhân. Ở người lớn mắc táo bón do rối loạn vận động sàn chậu, liệu pháp tập phản hồi sinh học có thể đem lại hiệu quả ở khoảng 70% số bệnh nhân. Với những bệnh nhân không đáp ứng với tập phản hồi sinh học, dùng phương pháp kích điện hậu môn trực tràng có thể làm cải thiện triệu chứng ở 59.2% bệnh nhân.

Bên cạnh hiệu quả cải thiện triệu chứng, các phương pháp trên hầu như không có tác dụng phụ và có thể đem lại hiệu quả lâu dài. Đây cũng là một ưu điểm đáng chú ý so với các thuốc nhuận tràng.

BS. Nguyễn Khắc Thái

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here