1. Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virut Dengue gây nên bênh lây theo đường máu, trung gian truyền bệnh là muỗi Aedes aegypti. Bệnh có biểu hiện lâm sàng chủ yếu là sốt cấp diễn và xuất huyết với nhiều dạng khác, nhưng thể nặng có sốc do giảm khối lượng máu lưu hành.

  1. Nguyên nhân của bệnh là gì?

1

Virut Dengue thuộc nhóm Flavivirus (họ Arbovirut nhóm B hay Flaviviridae) virut Dengue có 4 typ huyết thanh: 1,2,3 và 4. Cả 4 typ huyết thanh virut Dengue có họ hàng với nhau phản ứng chéo nhau. Tuy nhiên kháng thể thu được sau khi nhiễm một typ huyết thanh có phản ứng dương tính nhưng không trung hoà hoàn toàn được các typ còn lại

  1. Mức độ thường gặp như thế nào?

Dịch sốt xuất huyết Dengue hay xảy ra vào mùa mưa, nóng, dịch bệnh Dengue xuất huyết được chia thành 3 vùng.

Vùng 1: Có bệnh quanh năm phát triển dịch vào mùa hè thu gặp chủ yếu ở trẻ em, là những vùng có nhiệt độ trên 20 độ C, đồng bằng sông Cửu Long, ven biển miền trung.

Vùng 2: Không có bệnh vào những tháng rét, dịch xuất hiện vào các tháng mưa, nóng người lớn và trẻ em đều mắc bệnh, là vùng đồng bắc bộ khu 4.

Vùng 3: Bệnh tản phát vào các tháng mưa, nóng thường không thành dịch nặng là vùng Tây Nguyên vùng núi phía bắc

  1. Bệnh có biểu hiện như thế nào?

Thể cổ điển

Thời kỳ nung bệnh: Trung bình 4-10 ngày (3-15 ngày).

Thời kỳ khởi phát: Thường là đột ngột bằng sốt cao, thời kỳ khởi phát thường ngắn.

3

Thời kỳ toàn phát:

 Hội chứng nhiễm khuẩn nhiễm độc :Sốt: Khởi phát đột ngột, thường sốt cao liên tục, trung bình 4-7 ngày (ít khi dưới 2 ngày tuy vậy có bệnh nhân sốt đến 15- 19 ngày). Nhiệt độ thường liên tục cao cũng có khi dao động khi hạ sốt nhiệt độ thường xuống đột ngột, kèm theo huyết áp giảm. Một số (17- 20%) bệnh nhân có kiểu sốt hai pha, sau khi giảm sốt được 2-3 ngày nhiệt độ lại tăng 3-5 ngày .Bệnh nhân thường đau mỏi toàn thân, nhức đầu nhiều liên tục vùng trán, hai bên thái dương, cảm giác gai rét, vã mồ hôi buồn nôn và nôn ăn ngủ kém mệt nhiều.

Hội chứng xuất huyết: Gặp ở tất cả bệnh nhân thường gặp ở ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 của bệnh khi đang sốt cao hoặc hạ sốt. Nếu không có xuất huyết tự nhiên thì nghiệm pháp dây thắt (Tourmquet Tes) cùng dương tính ngay từ ngày thứ 1 đến thứ 3 của bệnh. Các dạng xuất huyết thường gặp là: xuất  huyết da, niêm mạc, xuất  huyết  đường tiêu  hóa,…

Các thể bệnh khác: Sốt xuất Dengue có đái huyết cầu tố, thể suy gan cấp, thể não.

Phân loại mức độ bệnh sốt xuất huyết Dengue có 4 độ :

Sốt xuất huyết Dengue độ I, độ II, độ III và độ IV (độ III và độ IV là sốt xuất huyết Dengue có sốc: Dengue Shock Sydrom – DSS).

  1. Các xét nghiệm cần làm là gì?

Bạch cầu máu ngoại vi bình thường hoặc giảm, bach cầu Lymphocyte tăng, tốc độ lắng máu không tăng.

Tiểu cầu giảm <100.000/ mm3.

Hematocrit tăng từ 20% trở lên so với bình thường hoặc có bằng chứng tăng tính thấm thành mạch rõ.

Phát  hiện kháng  nguyên  test nhanh NS1

Phân lập virut: PCR cần làm sớm ở những ngày đầu của bệnh

Phản ứng huyết thanh: Bằng kỹ thuật ngưng kết hồng cầu (HI) làm hai lần, lần 1 vào tuần đầu của bệnh, lần 2 cách lần 1 từ 7- 14 ngày. Các xét nghiệm : ELISA, Mac- ELISA,

  1. Tiêu chuẩn chẩn đoán là gì? Cần 2 triệu chứng  lâm sàng + 1 triệu chứng cận lâm sàng

Sốt, xuất huyết, nghiệm pháp dây thắt  (+), Tiểu cầu  giảm <100.000

Hematocrite tăng, NS1(+) hoặc ELISA dengue (+)

  1. Phương pháp điều trị là gì? Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Bổ xung dịch thể sớm tuỳ theo mức độ bệnh.

Hạ nhiệt khi sốt cao an thần.(không  dung  nhóm Ibrufene)

Xử trí tốt mọi xuất huyết, truyền máu tươi khi xuất huyết phủ tạng nặng.

Phát hiện và xử trí sớm sốc.

Nuôi dưỡng, săn sóc hộ lý tốt bệnh nhân.

Lưu ý: Có quá trình tái hấp thu huyết tương vào lòng mạch gây phù phổi cấp (OAP) nên cần chú ý theo dõi bệnh nhân và do CVP.

Xử trí xuất huyết:

+ Xuất huyết dưới da: Không cần xử trí có thể dùng Vitamin C, P, Rutin, thuốc kháng Histamin đẻ bảo vệ thành mạch, hạn chế phản ứng dị ứng quá mẫn.

+ Xuất huyết niêm mạc: truyền máu, truyền tiểu cầu

  1. Theo dõi tại nhà và tái khám bác sĩ như thế nào?

Sốt không thuyên giảm, trẻ li bì, xuất huyết nhiều nơi cần tái khám bác sỹ

  1. Phòng bệnh như thế nào?

4

Phòng bệnh chung: ngủ màn, xoa thuốc không để muỗi đốt. Diệt muỗi Aedes bằng phun thuốc diệt muỗi loại trừ các ổ nước đọng quanh nhà không cho bọ gậy phát triển (chú ý muỗi Aedes aegypti đã có biểu hiện kháng một số thuốc).

Phòng bệnh đặc hiệu: Hiện nay chưa có vacxin phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue.

PGS. Trần Thanh Tú

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here