1- Hội chứng thận hư (HCTH) là gì?

Hội chứng thận hư (hay còn được gọi là thận nhiễm mỡ) là tình trạng thận để mất đạm (protein) nhiều qua nước tiểu, gây giảm đạm máu dẫn tới phù.

1

2- Ai có thể mắc HCTH?

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên thường gặp ở trẻ từ 2 – 5 tuổi và bệnh thường xảy ra ở trẻ trai nhiều hơn trẻ gái.
3- Nguyên nhân gây ra HCTH?

Nguyên nhân gây ra HCTH đến nay chưa rõ. Nhưng có nhiều giả thuyết cho rằng có rối loạn về miễn dịch.
4- Triệu chứng của HCTH?

– Phù là triệu chứng chủ yếu của bệnh, phù xuất hiện quanh mi mắt, bụng, chân, có thể tràn dịch màng bụng, màng phổi, phù bộ phận sinh dục ngoài.

– Ngoài ra, trẻ tiểu ít, tăng cân.
5- Làm thế nào để phát hiện ra HCTH?

Nếu con của bạn tăng cân nhanh và có triệu chứng phù xuất hiện, xét nghiệm nước tiểu có nhiều đạm (Protein) có thể nghĩ đến trẻ bị HCTH. Cần làm thêm xét nghiệm Protein niệu/ 24 giờ, Protein máu, Albumin máu, Cholesteron máu … để giúp xác định chẩn đoán và đánh giá biến chứng của bệnh
6- Điều trị HCTH như thế nào?

2

– Thuốc: Chủ yếu là steroid (prednison). Khởi đầu, prednison được sử dụng liều cao, uống mỗi ngày trong 4 tuần, sau ăn, sau đó sẽ giảm liều dần trong vài tháng tùy theo đáp ứng của trẻ. Thời gian trung bình cho một đợt điều trị khoảng 6 – 9 tháng. Một số trường hợp bệnh nhi kháng hoặc phụ thuộc steroid sẽ được phối hợp thêm một số thuốc khác như Methylprednisolon, Endoxan, Sandimun….

Thuốc lợi tiểu (Furosemid) khi trẻ phù to và đái ít.

Cho thêm canxi, vitamin D, kali.

– Chế độ ăn: Tăng đạm (thịt nạc, tôm, cua, cá, đậu phụ…). Hạn chế muối, hạn chế mỡ là chế độ ăn thích hợp cho trẻ thận hư. Mỗi ngày cho trẻ ăn thêm 1-2 quả chuối vì trong chuối có nhiều kali

– Trẻ bị HCTH cần ăn chế độ nhạt đến khi nào?

Trẻ chỉ cần ăn nhạt trong giai đoạn phù. Khi hết phù không cần thiết phải ăn nhạt.Tuy nhiên, nếu trẻ đang uống prednison thì cũng nên ăn nhạt tương đối.

– Có ghép thận để điều trị HCTH không ?

Hầu hết bệnh nhân thận hư không có suy thận nên không có chỉ định ghép thận để điều trị

– Có nên điều trị HCTH bằng thuốc nam không?

Chúng tôi không biết chính xác trong thành phần thuốc nam chứa những gì nên không thể kết luận có tốt hay không tốt đối với bệnh nhân HCTH. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của chúng tôi có nhiều trường hợp gia đình cho trẻ điều trị thuốc nam trong thời gian kéo dài nên khi đưa trẻ đến bệnh viện thì bệnh đã quá nặng do suy thận và điều trị gặp nhiều khó khăn.Vì vậy theo chúng tôi không nên cho trẻ điều trị bằng thuốc nam.
7- Gia đình nên làm gì trong giai đoạn trẻ đang điều trị?

– Ðiều quan trọng nhất là theo dõi cân nặng, số lượng và màu sắc nước tiểu hàng ngày. Hàng tuần phải xét nghiệm lại nước tiểu một lần. Bạn nên ghi những thông tin này vào tờ lịch và báo cho bác sĩ của bạn trong những lần khám. Giữ ấm cho trẻ vào mùa đông, không tắm nước lạnh

– Tiêm phòng: Khi bệnh ổn định trên 6 tháng
8- Bằng cách nào gia đình biết trẻ đáp ứng với điều trị?

Hầu hết trẻ đáp ứng với điều trị prednison sau 10 – 20 ngày. 90% bệnh nhân sẽ đáp ứng trong vòng 28 ngày. Những dấu hiệu chứng tỏ trẻ đáp ứng với điều trị: Lượng nước tiểu tăng, trẻ giảm cân. Bạn không nên cho trẻ ngưng uống prednison trừ khi có chỉ định của bác sĩ vì 2 lý do: (1) Những bệnh nhân sử dụng prednison liều cao kéo dài có hiện tượng lệ thuộc thuốc vì vậy cần giảm liều dần trước khi ngưng thuốc để tránh biến chứng do ngưng thuốc đột ngột. (2) Ngưng sử dụng prednison quá nhanh có thể dẫn đến tái phát bệnh HCTH.
9- Các tác dụng phụ khi sử dụng Prednison?

Cũng giống như những thuốc khác, prednison cũng có những tác dụng phụ không mong muốn như: tăng cảm giác thèm ăn và gây tăng cân, đau dạ dày, tăng huyết áp, loãng xương, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
10- Đối với trẻ đang điều trị HCTH ngoại trú, khi nào trẻ cần đi viện?

– Gia đình cần cho đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi trẻ đau bụng nhiều kèm theo sốt, nôn vì có thể trẻ bị biến chứng viêm màng bụng và trẻ cần được điều trị ngay bằng kháng sinh tiêm.

– Trẻ tăng cân nhiều.

– Thông thường trẻ sẽ hết phù và hết tiểu đạm trong vòng 1 tháng. Nếu con của bạn không đáp ứng sau 1 tháng điều trị bạn cần đưa trẻ đến bác sĩ vì trẻ cần được làm thêm một số xét nghiệm và có chế độ điều trị khác.
11-Những nguyên nhân gây phù và tăng cân?

– Bệnh HCTH mất đạm qua nước tiểu gây giảm đạm máu và gây phù.

– Ðiều trị prednison cũng gây giữ muối và tăng cảm giác thèm ăn và kết quả làm trẻ tăng cân.
– Gia đình có thể làm gì để ngăn chặn phù và tăng cân? Ðây là câu hỏi rất quan trọng, điều quan trọng nhất bạn có thể làm được là hạn chế ăn muối. Không ăn muối sẽ không giữ nước và sẽ không tăng cân. Khi uống prednison sẽ tăng cảm giác thèm ăn. Chế độ ăn tăng đạm, hạn chế muối, hạn chế mỡ là chế độ ăn thích hợp. Nếu bạn gặp khó khăn trong chọn lựa thức ăn và chế biến thức ăn cho trẻ xin liên hệ bác sĩ chuyên khoa để hướng dẫn chế độ ăn thích hợp. Lưu ý hạn chế muối nhưng không hạn chế nước uống hằng ngày.
12- Sau khi trẻ bị HCHT ổn định, bệnh có tái phát không?

– Sau điều trị đợt đầu có 3 khả năng xảy ra: (1) bệnh khỏi hoàn toàn và không tái phát khoảng 10%. (2) bệnh tái phát nhưng điều trị lại ổn định, cuối cùng khỏi bệnh ( khoảng 60-70%). (3) kháng thuốc (khoảng 10-20%).

Hầu hết trẻ HCTH sẽ khỏi bệnh khi trẻ dậy thì. Chúng tôi không thể nói trước con bạn thuộc nhóm nào nhưng nhìn chung tiên lượng lâu dài của bệnh nhân HCTH là tốt.

– Khoảng 70% bệnh nhân HCTH sẽ tái phát. Một số trẻ tái phát thường xuyên và gần như không ngưng được prednison. Khi con bạn tái phát quá nhiều lần hoặc có những biến chứng do prednison, bác sĩ sẽ xem xét phối hợp thêm thuốc khác. Mỗi loại thuốc đều có những tác dụng phụ không mong muốn, tùy trường hợp chúng tôi sẽ chọn lựa thuốc thích hợp.

13- Những nguyên nhân gây tái phát là gì?

Cho đến nay chưa tìm ra nguyên nhân tại sao bệnh nhân HCTH bị tái phát. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy có một số yếu tố dễ gây tái phát bệnh:

– Sốt hoặc nhiễm trùng: Sốt hoặc nhiễm trùng sẽ làm tăng tiểu đạm ở hầu hết bệnh nhân HCTH. Một số trẻ tình trạng tiểu đạm tiếp tục mặc dù nhiễm trùng đã hết. Những bệnh nhân này chúng tôi phải tăng liều prednison để giúp bệnh nhân hồi phục bệnh. Tuy nhiên, một số bệnh nhân khác tình trạng tiểu đạm hết khi nhiễm trùng ổn định. Do vậy thường chúng tôi sẽ theo dõi trẻ vài ngày để xem tiến triển bệnh như thế nào trước khi quyết định tăng liều prednison. Gia đình có thể theo dõi đáp ứng của trẻ đối với sốt, ghi nhận cân nặng của trẻ và xét nghiệm đạm niệu – Giảm liều prednison: Mỗi trẻ có đáp ứng với điều trị khác nhau. Chúng tôi sẽ cố gắng giảm liều prednison ở liều thấp nhất nhằm giảm tác dụng phụ của thuốc và tránh tái phát bệnh. Gia đình nên ghi lại liều prednison mà với liều đó con bạn bị tái phát bệnh.
– Dị ứng: Một số trẻ tái phát bệnh khi bị dị ứng.
14- Làm cách nào gia đình có thể phát hiện trẻ bị tái phát bệnh?

Như đã đề cập ở trên, hầu hết bệnh nhân HCTH sẽ tái phát. Bạn có thể phát hiện bệnh tái phát trước khi xuất hiện phù. Khi bệnh tái phát khởi đầu trẻ có tiểu đạm nhiều, sau đó đạm máu giảm và xuất hiện phù. Vì vậy bạn có thể phát hiện sớm tái phát bằng cách: Theo dõi nước tiểu có bọt không (khi nước tiểu có nhiều đạm sẽ tạo nhiều bọt trong nước tiểu), lượng nước tiểu ít hơn ngày thường, trẻ tăng cân nhanh,  phù
15- Những trẻ bị HCHT có phát triển bình thường và khỏe mạnh khi trẻ trưởng thành không?

Những trẻ HCTH cần có chế độ điều trị và theo dõi lâu dài. Khi trẻ hết phù, một số gia đình thường nghĩ trẻ hết bệnh và tự ý ngưng thuốc và không tái khám. Ðiều này hoàn toàn sai. Thời gian điều trị HCTH ít nhất là 6-9 tháng, có trường hợp phải duy trì ở liều thấp kéo dài hơn để tránh tái phát bệnh.
Tuy nhiên, bệnh thường đáp ứng tốt với điều trị prednison, trẻ thường khỏi bệnh khi trưởng thành, chức năng thận thường bình thường và hiếm khi diễn biến đến suy thận mạn. Nếu được theo dõi, điều trị đúng, hầu hết bệnh nhân khỏi bệnh, công tác tốt và lập gia đình bình thường.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sáng

Chủ nhiệm Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược Hải Phòng

Phó Chủ tịch hội Thận – Tiết niệu – Lọc máu Trẻ em Việt Nam

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here