Siêu âm là biện pháp phổ thông và tin cậy chẩn đoán u gan

Sẽ rất nhiều người băn khoăn rằng không biết mình phải làm gì để chẩn đoán xác định, đánh giá mức độ nặng bệnh cũng như khả năng điều trị khỏi đến đâu?

Quá trình khám bệnh, đánh giá toàn diện bao gồm hỏi bệnh sử khám bệnh vùng gan đánh giá gan có to lên hay không? Có đau không, nếu bạn không bị ung thư trước đó bác sĩ sẽ khám toàn thân để loại trừ khả năng có một ung thư nào đó di căn đến gan. Nếu bạn đã từng bị bệnh ung thư nào trước đó, bác sĩ sẽ đánh giá thêm bệnh ung thư đó xem có khả năng nào ung thư đó di căn đến gan hay không. Nhiều trường hợp được chẩn đoán di căn ung thư đến gan mà không thể tìm được vị trí nguyên phát. Trong trường hợp đó, bác sĩ sẽ giải thích với bạn là bạn đang bị bệnh di căn ung thư đến gan không rõ nguyên phát.

Dấu hiệu “sóng vỗ” đánh giá u gan khi có tràn dịch ổ bụng là dấu hiệu lâm sàng muộn
Dấu hiệu “sóng vỗ” đánh giá u gan khi có tràn dịch ổ bụng là dấu hiệu lâm sàng muộn

2

Nội dung thăm khám bệnh lý u gan: đánh giá vàng da, tìm dấu hiệu gan to, lách to, ngứa, tràn dịch ổ bụng, tràn dịch khoang ngoại tinh mạc…

Các xét nghiệm, thăm dò chẩn đoán có thể làm

Mục đích làm các xét nghiệm là để:

  • Biết được ung thư gan đó là nguyên phát hay thứ phát.
  • Biết mức độ nặng của bệnh- tức là đánh giá giai đoạn bệnh.
  • Biết sức khỏe chung của cơ thể, lấy thông tin lập kế hoạch điều trị.

Xét nghiệm máu

Đánh giá được chức năng gan, thận, … cũng như kiểm tra được chỉ điểm ung thư gan như AFP, chỉ điểm ung thư đường mật như CEA, CA19-9. Các thông số đánh giá tình trạng nhiễm virus viêm gan: HBV, HCV, HAV….

Siêu âm gan

Siêu âm là biện pháp chẩn đoán hình ảnh đơn giản và rất có giá trị đánh giá bệnh lý gan. Thông thường bạn sẽ nhịn ăn 4h trước siêu âm gan để đánh giá thêm tình trạng túi mật vì nhịn ăn thì túi mật thường căng to và có thể đánh giá rõ được thành túi mật cũng như đường mật. Bạn sẽ được bác sĩ, điều dưỡng hướng dẫn nằm trên bàn khám siêu âm, có chất bôi trơn dẫn sóng âm và bác sĩ “lia” đầu dò siêu âm trên thành bụng của bạn để đánh giá toàn bộ gan, các tạng khác ổ bụng. Siêu âm có thể phát hiện nhiều bệnh lý gan: xơ gan, gan nhiễm mỡ, nang gan, u gan, đặc biệt nang gan được chẩn đoán rất tốt trên siêu âm. Có một số kĩ thuật như tiêm thuốc cản âm… để đánh giá siêu âm tin cậy hơn.

Siêu âm là biện pháp phổ thông và tin cậy chẩn đoán u gan
Siêu âm là biện pháp phổ thông và tin cậy chẩn đoán u gan
U gan lành trên siêu âm Benign Tumor- U lành, Liver-Gan
U gan lành trên siêu âm. Benign Tumor- U lành, Liver-Gan
Di căn ung thư đến gan
Di căn ung thư đến gan

 

Siêu âm thấy dịch cổ chướng nhiều. Ascites- Dịch cổ chướng
Siêu âm thấy dịch cổ chướng nhiều. Ascites – Dịch cổ chướng
Hình ảnh nang gan
Hình ảnh nang gan

 

Hình ảnh siêu âm nang gan
Hình ảnh ung thư gan trên siêu âm

Chụp cắt lớp vi tính ổ bụng

Chụp cắt lớp vi tính là biện pháp chẩn đoán tiêu chuẩn đánh giá u gan. Thông thường bác sĩ sẽ tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch để đánh giá tính chất u lành hay dữ khá tin cậy. Ung thư gan là một trong số những ung thư được phép chẩn đoán xác định bằng xét nghiệm, lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh mà không nhất thiết phải dùng giải phẫu bệnh để kết luận. Với chụp cắt lớp vi tính 3 pha tiêm thuốc cản quang, nếu khối u có đặc tính bắt thuốc đặc trưng, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có thể kết luận, khối u có hình ảnh điển hình của ung thư biểu mô tế bào gan. Quá trình chụp kéo dài khoảng 10-30 phút, sau chụp bạn có thể về nhà ngay.

Hình ảnh Ung thư gan nguyên phát trên phim chụp CT pha động mạch.
Hình ảnh Ung thư gan nguyên phát trên phim chụp CT pha động mạch.

Chụp cộng hưởng từ

Thăm dò này có giá trị tương tự chụp cắt lớp vi tính, chỉ có điểm khác là không dùng tia X, dùng thuốc đối quang từ thay bằng thuốc cản quang tĩnh mạch. Tuy nhiên, chi phí chụp cao hơn, thời gian chụp kéo dài hơn, yêu cầu bệnh nhân phối hợp tốt hơn. Nếu không có chống chỉ định, bao giờ bác sĩ cũng chỉ định tiêm thuốc đối quang từ để đánh giá chi tiết và giúp khẳng định chẩn đoán ung thư gan. Cộng hưởng từ còn có giá trị hơn hẳn chụp cắt lớp vi tính trong đánh giá u đường mật, xâm lấn tĩnh mạch cửa, và xâm lấn bao gan.

Vì máy chụp cộng hưởng từ có tiếng ồn cao, từ trường rất mạnh cho nên khi vào phòng bạn sẽ được yêu cầu cởi bỏ toàn bộ các đồ vật bằng kim loại trên người. Tất cả bệnh nhân dùng những vật cấy ghép kim loại như máy tạo nhịp,stent, clip đặt trong mổ, thiết bị theo dõi nhịp tim… thì không được phép chỉ định chụp cộng hưởng từ.

Hình ảnh cộng hưởng từ khối ung thư gan kém biệt hoá
Hình ảnh cộng hưởng từ khối ung thư gan kém biệt hoá

Soi ổ bụng chẩn đoán

Soi ổ bụng là một thủ thuật ngoại khoa, bác sĩ sử dụng một ống soi nhỏ, làm dưới gây mê tối thiểu, qua ống soi với nguồn sáng tích hợp bác sĩ sẽ đánh giá được những khối u gan ngay dưới bao gan, kèm theo có thể thực hiện sinh thiết trong nội soi. Sau nội soi, bác sĩ sẽ khâu lại lỗ vào bằng một hoặc hai mũi chỉ. Sau thủ thuật, bạn có thể nằm lưu tại bệnh viện trong 1 ngày. Soi ổ bụng có chống chỉ định trong trường hợp bạn đã mổ lớn ổ bụng trước đó.

Chụp động mạch gan- Hepato-ArteroGraphy)

Chụp động mạch gan là thủ thuật vừa chẩn đoán, vừa điều trị. Bác sĩ sẽ đưa một ống thông rất nhỏ vào động mạch gan thông qua động mạch đùi phải, tiêm thuốc cản quang vào động mạch gan đó và tiến hành chụp, soi chiếu x quang, thủ thuật có thể đánh giá tình trạng tưới máu cho khối u gan, xác định mạch nuôi chính, sau đó bác sĩ có thể tiêm hoá chất vào động mạch này để tiêu diệt tế bào ung thư tại chỗ, sau đó “khoá” động mạch này lại bằng hoá chất gây tắc mạch- thường dùng là chất keo chúng tôi gọi là Colloid-lipiodol. Thủ thuật này được làm với gây mê toàn thân tối thiểu hoặc chỉ gây tê tại vị trí chọc kim kèm thuốc an thần uống nhẹ. Sau thủ thuật bạn có thể cần nằm viện theo dõi 24h. Một số biến chứng có thể gặp: tình trạng chảy máu tại vị trí chọc kim vào động mạch đùi, tác dụng phụ của thuốc mê, đau vùng gan,…

Khối ung thư gan nguyên phát 6cm trên phim chụp MRI (ảnh A,C), chụp động mạch gan (Ảnh B). Chúng ta nhìn rất rõ động mạch chính đến nuôi u.
Khối ung thư gan nguyên phát 6cm trên phim chụp MRI (ảnh A,C), chụp động mạch gan (Ảnh B). Chúng ta nhìn rất rõ động mạch chính đến nuôi u.

Sinh thiết gan

Bác sĩ dùng thuốc tê, gây tê tại chỗ, một hệ thống kim sinh thiết được dùng giúp cho bác sĩ tiếp cận khối u thường cần sự hướng dẫn của siêu âm, sau đó sẽ cắt lấy mảnh tổ chức khối u. Bệnh phẩm sinh thiết sau đó được nhuộm soi trên kính hiển vi để xác định tế bào bất thường, sinh thiết là thủ thuật quan trọng giúp khẳng định chắc chắn bệnh, đánh giá u di căn hay u nguyên phát tại gan. Sau sinh thiết, bạn có thể đau vùng gan.

Lấy bệnh phẩm.
Lấy bệnh phẩm.
Quy trình sinh thiết lấy mẫu mô u, hình ảnh tế bào u trên kính hiển vi.
Quy trình sinh thiết lấy mẫu mô u, hình ảnh tế bào u trên kính hiển vi.

Ths. Đoàn Trung Hiệp

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here